Teknolojinin günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelmesiyle birlikte çocukların dijital oyunlara ve sanal dünyaya ayırdığı süre de her geçen gün artıyor. Uzmanlar ise özellikle şiddet içerikli dijital oyunlar ve çevrim içi içeriklerin çocukların psikolojik gelişimi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Biruni Üniversitesi Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Tuba Kalay Usta, çocukların maruz kaldıkları dijital içeriklerin yakından takip edilmesi gerektiğini belirterek, ebeveynlerin teknoloji kullanımında rehberlik eden bir yaklaşım benimsemesinin önemini vurguladı.

Uzmanlara göre aile içinde şiddete maruz kalma, akran zorbalığı, sosyal dışlanma ve dijital platformlarda yoğun şiddet içeriklerine maruz kalma; çocuklarda empati kaybı, saldırgan davranışlar ve şiddeti normalleştirme eğilimini artırabiliyor. Özellikle teknoloji ve oyun bağımlılığı ise son yıllarda çocuk ve ergen psikolojisinde en sık karşılaşılan sorunlardan biri olarak öne çıkıyor.

Şiddet İçerikli Oyunlar Çocukların Davranışlarını Etkileyebilir

Dr. Öğretim Üyesi Tuba Kalay Usta, son yıllarda bilgisayar oyunlarının içerik bakımından önemli ölçüde değiştiğini belirterek, özellikle yoğun şiddet barındıran oyunların çocuklar üzerinde dikkatle değerlendirilmesi gereken etkiler oluşturabileceğini söyledi.

Çocukların dijital oyunlar aracılığıyla hızlı şekilde ödül ve haz duygusuna ulaşabildiğini ifade eden Kalay Usta, ekran başında geçirilen sürenin artmasıyla birlikte aile içi iletişimin de zayıflayabildiğini belirtti.

Uzmanlara göre özellikle çocukluk döneminde beynin karar verme ve dürtü kontrolünden sorumlu bölgeleri gelişimini henüz tamamlamadığı için saldırgan davranışların kontrolü yetişkinlere göre daha zor olabiliyor.

Şiddetin Sürekli Görülmesi Normalleşmeye Yol Açabiliyor

Dr. Kalay Usta, çocukların çevrelerinde veya dijital platformlarda sürekli şiddet içerikleriyle karşılaşmasının zamanla bu davranışları normal kabul etmelerine neden olabileceğini ifade etti.

Bir sorunla karşılaştıklarında çözüm yolu olarak saldırgan davranışları tercih etme eğiliminin gelişebileceğini belirten uzman, özellikle gelişim çağındaki çocukların gerçek yaşam ile dijital içerikler arasındaki sınırları her zaman sağlıklı şekilde değerlendiremeyebileceğini söyledi.

Bu nedenle ailelerin çocuklarının hangi oyunları oynadığını, hangi videoları izlediğini ve dijital ortamda nasıl içeriklerle karşılaştığını yakından takip etmesi gerektiğini vurguladı.

Aileler Çocukların Dijital Dünyasını Yakından Takip Etmeli

Uzmanlara göre ebeveynlerin yalnızca ekran süresini değil, ekranın içeriğini de kontrol etmesi büyük önem taşıyor.

Dr. Tuba Kalay Usta, çocukların çevrim içi ortamda kimlerle iletişim kurduğunu, oyun sırasında konuştuğu kişilerin güvenilir olup olmadığını ve dijital platformlarda maruz kaldıkları içeriklerin mutlaka takip edilmesi gerektiğini belirtti.

Ailelerin yasaklayıcı bir yaklaşım yerine çocuklarına rehberlik eden ve birlikte hareket eden bir tutum benimsemelerinin daha sağlıklı sonuçlar doğuracağını ifade etti.

Akran Zorbalığı ve Yetersizlik Hissi Oyun Bağımlılığını Artırabiliyor

Kalay Usta, günlük yaşamında akran zorbalığı yaşayan, kendisini yetersiz hisseden veya ailesinden yeterli duygusal destek alamayan çocukların dijital oyunlara daha fazla yönelebileceğini söyledi.

Bu çocukların oyun dünyasında kendilerini daha güçlü ve yenilmez hissedebildiğini belirten uzman, zamanla oyun karakterleriyle özdeşim kurabileceklerini ve gerçek yaşamdan uzaklaşabileceklerini ifade etti.

Bu nedenle çocukların kendilerini yeterli hissetmelerini sağlayacak güvenli aile ortamlarının oluşturulmasının büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

Teknoloji Bağımlılığı Son Yılların En Yaygın Sorunlarından Biri

Dr. Öğretim Üyesi Tuba Kalay Usta, son yıllarda çocuk ve ergen psikolojisi alanında en sık başvuru nedenlerinden birinin teknoloji ve oyun bağımlılığı olduğunu belirtti.

Teknolojinin tamamen zararlı olarak görülmemesi gerektiğini ifade eden Kalay Usta, önemli olanın çocuklara teknolojiyi bilinçli ve dengeli kullanmayı öğretmek olduğunu söyledi.

Uzmanlara göre teknoloji doğru kullanıldığında öğrenme süreçlerini destekleyebilirken, kontrolsüz kullanım ciddi psikolojik ve sosyal sorunlara yol açabiliyor.

Ailece Oyun Oynamak ve Spor Yapmak Öneriliyor

Çocukların dijital ortama bağımlı hale gelmesini önlemek için aile içi iletişimin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Kalay Usta, ailecek oynanabilecek masa oyunları gibi etkinliklerin çocuklarla kaliteli zaman geçirilmesini sağlayabileceğini ifade etti.

Ayrıca kick boks, boks ve benzeri sportif faaliyetlerin çocukların enerjilerini sağlıklı şekilde dışa vurmasına katkı sağlayabileceğini belirten uzman, fiziksel aktivitelerin saldırganlık duygularının kontrolünde de destekleyici olabileceğini söyledi.

Sanal Dünya Gerçek Hayatta Karşılanmayan İhtiyaçlara Cevap Verebiliyor

Dr. Kalay Usta'ya göre sanal dünya, bazı çocuklar için günlük yaşamda karşılanamayan ihtiyaçların giderildiği bir alan haline gelebiliyor.

Kendini güçlü hissetme, kabul görme veya başarılı olma gibi ihtiyaçların dijital ortamda karşılanmasının oyun bağımlılığını artırabileceğini belirten uzman, çocukların gerçek yaşamda da kendilerini değerli hissedebilecekleri sosyal ortamların oluşturulmasının önemine dikkat çekti.

Uzmandan Ebeveynlere Önemli Tavsiyeler

Dr. Öğretim Üyesi Tuba Kalay Usta, ebeveynlerin çocuklarıyla güçlü iletişim kurmalarını, teknoloji kullanımını tamamen yasaklamak yerine bilinçli hale getirmelerini ve çocukların dijital dünyada karşılaştıkları içeriklerle yakından ilgilenmelerini önerdi.

Şiddet içerikli oyunların bazı çocuklarda saldırgan dürtüleri artırabileceğini ifade eden Kalay Usta, özellikle sosyal ve psikolojik risk faktörlerinin de bulunduğu durumlarda daha ciddi sonuçların ortaya çıkabileceğini belirtti. Son yıllarda yaşanan okul saldırıları gibi üzücü olayların ardından ailelerin çocuklarının dijital alışkanlıklarını yakından takip etmelerinin ve gerektiğinde uzman desteği almalarının büyük önem taşıdığını sözlerine ekledi.