Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), hava yolları ve akciğer dokusunda meydana gelen değişikliklere bağlı olarak kalıcı hava akımı kısıtlanmasıyla seyreden, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olarak biliniyor. Hastalık ilerledikçe günlük yaşam aktiviteleri zorlaşabilir, kişinin hareket kabiliyeti ve yaşam kalitesi olumsuz etkilenebilir.
Bilecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Doktoru Uzm. Dr. Esra Geçgel, KOAH'ın belirtileri, risk faktörleri ve korunma yöntemlerine ilişkin açıklamalarda bulunarak erken değerlendirme ve önleyici yaklaşımların önemine dikkat çekti.
KOAH dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu
KOAH'ın küresel ölçekte ciddi bir sağlık yükü oluşturduğunu belirten Geçgel, Küresel Hastalık Yükü 2021 analizine göre dünya genelinde yaklaşık 3,7 milyon kişinin hastalık nedeniyle yaşamını kaybettiğini ifade etti.
1990-2021 dönemini inceleyen çalışmalarda toplam KOAH vaka sayısının yaklaşık yüzde 112, ölüm sayısının ise yüzde 49 arttığının bildirildiğini aktaran Geçgel, nüfusun büyümesi ve yaşlanmasının hastalığın toplam yükünü artırdığını söyledi. Öngörülere göre bu yükün 2045 yılına kadar artmaya devam etmesi bekleniyor.
Türkiye'de de KOAH'ın önemli bir sağlık sorunu olduğunu belirten Geçgel, TÜSEB'in 2020 tarihli KOAH raporunda ülkede yaklaşık 4 milyon hastanın bulunduğunun tahmin edildiğini aktardı.
TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre solunum sistemi hastalıklarının tüm ölüm nedenleri arasında yüzde 15,1 ile üçüncü sırada yer aldığını belirten Geçgel, bu oranın yalnızca KOAH'ı değil, bütün solunum sistemi hastalıklarını kapsadığının altını çizdi.
Öksürük, balgam ve nefes darlığı yaşlanmaya bağlanmamalı
KOAH'ın başlıca belirtileri arasında uzun süre devam eden öksürük, balgam, nefes darlığı ve yorgunluk bulunuyor. Hastalık ilerledikçe yürümek, merdiven çıkmak ve günlük işleri yerine getirmek daha zor hale gelebiliyor.
Özellikle 40 yaş üzerindeki, tütün kullanımı veya zararlı solunum maruziyeti öyküsü bulunan kişilerin bu şikâyetleri KOAH açısından değerlendirmesi gerektiğini belirten Geçgel, hastalığın genç yaşlarda da görülebileceğini hatırlattı.
KOAH tanısının yalnızca belirtilere dayanmadığını ifade eden Geçgel, hekim değerlendirmesi ve spirometri adı verilen solunum fonksiyon testiyle tanının doğrulandığını söyledi.
KOAH'tan korunmada tütün kullanımıyla mücadele önemli
Sigaranın KOAH gelişiminde başlıca risk faktörlerinden biri olduğunu vurgulayan Geçgel, tütün kullanımına hiç başlamamanın ve kullananların bırakmasının akciğer sağlığı açısından en etkili adımlar arasında yer aldığını belirtti.
Sigarayı bırakmanın her yaşta fayda sağladığını, KOAH tanısı alan kişilerde de akciğer fonksiyonlarındaki kaybın yavaşlatılmasına yardımcı olabildiğini ifade eden Geçgel, elektronik sigara ve nargilenin güvenli alternatifler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Tütün dumanından uzak durmanın yanı sıra temiz hava, güvenli çalışma koşulları ve zararlı maddelere maruziyetin azaltılması da hastalığın önlenmesinde önemli rol oynuyor.
Akciğer sağlığı çocukluk döneminden itibaren korunmalı
Akciğer sağlığının temellerinin doğum öncesi dönemde atıldığını belirten Geçgel, gebelikte ve çocukluk döneminde tütün dumanından uzak durulması, yeterli beslenme, önerilen aşıların yapılması ve solunum yolu enfeksiyonlarının uygun şekilde yönetilmesinin sağlıklı akciğer gelişimini desteklediğini kaydetti.
Prematüre doğum ve çocukluk döneminde geçirilen ağır solunum yolu hastalıklarının da ilerleyen yaşlardaki akciğer sağlığını etkileyebileceğini belirten Geçgel, koruyucu önlemlerin yalnızca ileri yaşlarda değil, yaşamın her döneminde uygulanması gerektiğini vurguladı.
Egzersiz kişiye ve hastalığın şiddetine göre planlanmalı
KOAH hastalarında fiziksel aktivitenin önemine dikkat çeken Geçgel, egzersizin türü, süresi ve yoğunluğunun kişinin hastalık şiddeti, eşlik eden sağlık sorunları ve fiziksel kapasitesine göre sağlık ekibiyle belirlenmesi gerektiğini ifade etti.
Düzenli ve sürdürülebilir hareket alışkanlığının hedeflenmesi gerektiğini belirten Geçgel, egzersiz sırasında ani veya alışılmışın dışında nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da baş dönmesi gelişmesi halinde aktiviteye ara verilerek tıbbi değerlendirme yapılması gerektiğini söyledi.
KOAH'ta erken tanı, zararlı maruziyetlerin azaltılması ve uygun tedaviyle hastalığın kontrolüne katkı sağlanabileceğini belirten Geçgel, belirtilerin ihmal edilmemesi ve risk taşıyan kişilerin sağlık kuruluşlarına başvurmasının önemini vurguladı.
Yorum Yap