Tütün kullanımı, dünya genelinde önlenebilir ölümlerin en önemli nedenleri arasında yer almaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre her yıl 7 milyondan fazla kişi doğrudan tütün kullanımına bağlı hastalıklar nedeniyle yaşamını yitirirken, 1,3 milyondan fazla insan ise pasif içicilik nedeniyle hayatını kaybediyor. Buna rağmen dünyada yaklaşık 1,2 milyar kişi tütün mamulleri kullanmayı sürdürüyor.

Kanserden kalp hastalıklarına, felçten kronik akciğer hastalıklarına kadar çok sayıda ciddi sağlık sorununa yol açan tütün ürünleri, küresel ölçekte halk sağlığını tehdit etmeye devam ediyor. Uzmanlar, sigara başta olmak üzere nargile, puro, pipo, ısıtılmış tütün ürünleri ve dumansız tütün ürünlerinin hiçbirinin güvenli olmadığını vurguluyor.

Tütün Kullanımı Dünyanın En Büyük Halk Sağlığı Sorunlarından Biri

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 1,2 milyar insan tütün mamulleri kullanıyor. Tütün ürünleri, vücuttaki hemen hemen tüm organları olumsuz etkileyerek birçok kronik hastalığın gelişme riskini artırıyor.

Uzmanlara göre tütün kullanımı; kalp ve damar hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları, 20'den fazla kanser türü veya alt türü, bağışıklık sisteminin zayıflaması, doğurganlığın azalması ve erken ölüm açısından önemli risk faktörleri arasında bulunuyor.

Her Yıl 7 Milyondan Fazla Kişi Hayatını Kaybediyor

DSÖ'nün güncel verilerine göre her yıl 7 milyondan fazla insan doğrudan tütün kullanımına bağlı nedenlerle yaşamını yitiriyor.

Bu ölümlerin 1,3 milyondan fazlasını ise hiç sigara kullanmayan ancak pasif içiciliğe maruz kalan kişiler oluşturuyor. Uzmanlar, pasif içiciliğin de aktif sigara kullanımı kadar ciddi sağlık sorunlarına neden olabileceğine dikkat çekiyor.

Tütün Salgını Neden Covid-19 Kadar Ciddiye Alınmıyor?

Her yıl yaşanan tütün kaynaklı ölümlerin sayısı, Covid-19 pandemisinin en yoğun dönemlerindeki küresel ölüm rakamlarıyla benzer büyüklüklerde olmasına rağmen, uzmanlara göre "tütün salgını" toplum tarafından aynı düzeyde bir tehdit olarak algılanmıyor.

Oysa tütün kullanımı yalnızca ölümlere değil, milyonlarca kişide yaşam kalitesini düşüren kronik hastalıklara, kalıcı sakatlıklara ve uzun süreli sağlık sorunlarına da neden oluyor.

Tütün Ürünlerinin Güvenli Kullanımı Yok

Dünya genelinde en yaygın kullanılan tütün ürünü sigara olsa da nargile, puro, pipo tütünü, ısıtılmış tütün ürünleri ve dumansız tütün ürünleri de yaygın şekilde tüketiliyor.

Uzmanlar, bu ürünlerin hiçbirinin güvenli kullanım şekli bulunmadığını ve tamamının ciddi sağlık riskleri oluşturduğunu belirtiyor.

Tütün Kullanımının Ekonomiye Maliyeti 1,4 Trilyon Doları Aşıyor

Tütün bağımlılığı yalnızca sağlık üzerinde değil ekonomik açıdan da önemli yük oluşturuyor.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre sigara kullanımının dünya ekonomisine yıllık maliyeti 1,4 trilyon Amerikan dolarını aşıyor. Bu maliyet; sağlık harcamaları, iş gücü kayıpları ve erken ölümler nedeniyle oluşan üretkenlik kayıplarını kapsıyor.

Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşayan kullanıcıların hane bütçelerinde tütün harcamalarının gıda ve barınma gibi temel ihtiyaçların önüne geçmesi, yoksulluğun derinleşmesine neden olabiliyor.

Sigara Tüketiminde İlk Sırada Çin Yer Alıyor

Dünya genelinde her yıl yaklaşık 5 trilyon sigara tüketiliyor. Bunun yaklaşık yarısı tek başına Çin'de içiliyor.

Ülkede her yıl yaklaşık 2,4 trilyon sigara satılırken, 300 milyondan fazla sigara kullanıcısı bulunduğu belirtiliyor.

Paylaşılan verilere göre 2003-2023 yılları arasında dünyanın geri kalanında sigara tüketimi yüzde 26 azalırken, aynı dönemde Çin'de sigara tüketimi yüzde 39 arttı.

Endonezya Dünyanın En Büyük İkinci Sigara Pazarı

Sigara tüketiminde Çin'in ardından ikinci sırada Endonezya bulunuyor.

Dünya Sağlık Örgütü ve Endonezya Sağlık Bakanlığı'nın 2024 verilerine göre ülkede yetişkinlerin yüzde 34,5'i tütün kullanıyor. Bu oran yaklaşık 70,2 milyon kişiye karşılık geliyor.

Elektronik sigara kullanımındaki hızlı artışın da dikkat çektiği ülkede, gençlerin tütün endüstrisinin önemli hedef kitlesi olduğu belirtiliyor.

Türkiye En Fazla Sigara Tüketilen Ülkeler Arasında

Uluslararası raporlara göre Çin ve Endonezya'nın ardından Hindistan, Rusya, ABD ve Japonya en fazla sigara tüketen ülkeler arasında yer alıyor.

Türkiye de dünyada sigara tüketiminin yüksek olduğu ülkeler arasında bulunuyor. Ülkede 20 milyonun üzerinde sigara kullanıcısı olduğu belirtilirken, Türkiye Avrupa'nın sigara kullanım oranı yüksek ülkeleri arasında gösteriliyor.

Sigara İçme Oranında Balkan Ülkeleri Öne Çıkıyor

Toplam tüketim rakamlarında nüfusu yüksek ülkeler öne çıksa da yetişkin nüfusa göre sigara kullanım oranlarında Balkan ülkeleri dikkat çekiyor.

Tobacco Atlas verilerine göre yetişkin sigara içme oranı en yüksek ülkeler arasında Sırbistan yüzde 30,8 ile ilk sıralarda yer alırken, Endonezya yüzde 28,7 ve Bulgaristan yüzde 26,1 oranıyla onu takip ediyor.

Türkiye, Yunanistan ve Bosna Hersek de sigara kullanım oranlarının yüksek olduğu ülkeler arasında gösteriliyor.

Dünya Genelinde Tütün Kullanımı Azalma Eğiliminde

Bazı ülkelerde tüketim artışı görülmesine rağmen küresel ölçekte tütün kullanımı uzun vadede azalma eğilimi gösteriyor.

Dünya Sağlık Örgütü'nün 2025 raporuna göre 2000 yılında 1,38 milyar olan tütün kullanıcısı sayısı, 2024 yılı itibarıyla yaklaşık 1,2 milyara geriledi.

Bununla birlikte Dünya Sağlık Örgütü, elektronik sigaralar ve yeni nesil nikotin ürünlerinin özellikle gençler arasında yeni bağımlılık dalgaları oluşturabileceği konusunda uyarılarını sürdürüyor.